21/8/13

Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ 19 - 25 Αυγούστου

Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
(Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης

Δευτέρα, 19 Αυγούστου

  • Κοιτάξτε ανατολικά νωρίς στο λυκαυγές τις επόμενες ημέρες και θα δείτε τον λαμπρό Δία. Κάτω και στα αριστερά του Δία είναι ο αμυδρότερός του Άρης, με μέγεθος 1,6, που σχηματίζει το τέλος της καμπύλης γραμμής με τους παρόμοιούς του σε φωτεινότητα αστέρες Πολυδεύκη και Κάστορα, 6° μακριά. Αυτή η γραμμή γίνεται όλο και πιο ευθεία από μέρα σε μέρα καθώς ο Άρης κινείται γρήγορα προς τα ανατολικά. Γίνεται ακριβώς μια ευθεία γραμμή το πρωινό της Κυριακής 25 Αυγούστου.


Ο λαμπρός καινοφανής (nova) στον αστερισμό του Δελφίνου που ανακαλύφθηκε την περασμένη Τετάρτη έφτασε σε μέγεθος 4,4 τις επόμενες 48 ώρες. Ο Δελφίνος είναι ψηλά στον ουρανό το βράδυ και φαίνεται εύκολα με κιάλια ή ακόμα και με γυμνό μάτι από έναν σκοτεινό ουρανό. Διαβάστε περισσότερα.


Τρίτη, 20 Αυγούστου


  • Πανσέληνος στις 4:46 π.μ. της Τετάρτης. Το φεγγάρι βγαίνει περίπου στο ηλιοβασίλεμα και λάμπει στον αμυδρό Υδροχόο όταν θα έχει βραδιάσει.


  • Ο υπερκαινοφανής στον γαλαξία M74 παραμένει φωτεινός περίπου με μέγεθος 12,6 τρεις εβδομάδες αφότου εξερράγη. Διαβάστε περισσότερα


Τετάρτη, 21 Αυγούστου 
  • Τα δύο φωτεινότερα αστέρια του καλοκαιριού είναι ο Βέγας, περνώντας από το ζενίθ μόλις βραδιάσει και ο Αρκτούρος,  λάμποντας στη δύση. Ο Βέγας είναι ένας λευκός αστέρας τύπου Α, 25 έτη φωτός μακριά. Ο Αρκτούρος είναι ένας πορτοκαλής-κίτρινος γίγαντας, τύπου Κ, 37 έτη φωτός μακριά. Και οι δύο είναι πολύ φωτεινότεροι από τον ήλιο. Η διαφορά χρώματός τους φαίνεται εύκολα και με γυμνό μάτι.
  • Περίπου στις 10 μ.μ., ο σχηματισμός W της Κασσιόπης είναι τώρα ψηλά στα βορειοανατολικά σε ύψος ίσο με το ύψος της «κατσαρόλας» της Μεγάλης Άρκτου στον βορειοδυτικό ουρανό. Η Κασσιόπη θα ανεβεί ακόμα ψηλότερα σε σχέση με την Μεγάλη Άρκτο τους επόμενους μήνες, καθώς οι εποχές διαδέχονται η μία την άλλη.

Πέμπτη, 22 Αυγούστου

  • Η λαμπρή Αφροδίτη βρίσκεται χαμηλά στη δύση αμέσως μετά το ηλιοβασίλεμα όλη την εβδομάδα. Λάμποντας με μέγεθος  –4,0, ο πλανήτης είναι ευδιάκριτος όταν αρχίζει να νυχτώνει. Πρέπει ο ουρανός να είναι καθαρός και ο ορίζοντας ανοιχτός. Στέκεται περίπου 10° πάνω από τον ορίζοντα, 30 λεπτά μετά από τη δύση του ήλιου. Εάν στρέψετε το τηλεσκόπιό σας στην Αφροδίτη, θα δείτε έναν δίσκο που εκτείνεται στα 14 " και εμφανίζεται φωτισμένος  κατά τα τρία τέταρτα.

Παρασκευή, 23 Αυγούστου 

  • Το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου γέρνει στην μία του γωνία και κρέμεται πάνω από την σελήνη (σε φθίνουσα φάση gibbous) όταν αυτή ανατέλλει στα μέσα της νύχτας.
  • Λάμποντας με μέγεθος  –2,0, ο Δίας ξεχωρίζει στον ανατολικό ουρανό από το χρόνο που ανατέλλει (λίγο μετά τις 3 π.μ.) έως ότου διαρκεί το λυκόφως. Αυτή την εβδομάδα, ο γιγαντιαίος πλανήτης βρίσκεται περίπου 25° πάνω από τον ορίζοντα καθώς το πρωινό λυκόφως  αρχίζει. Ένα τηλεσκόπιο αποκαλύπτει τον 34" διαμέτρου δίσκο του και τουλάχιστον δύο παράλληλες σκοτεινές ζώνες στην ατμόσφαιρά του.

Αρχίζει τον Αύγουστο η εποχή που μπορεί κανείς να παρατηρήσει τον Δία με τηλεσκόπιο. Αυτή είναι μια όμορφη φωτογραφία του πλανήτη τον περασμένο χρόνο από τον Don Parker

Σάββατο, 24 Αυγούστου 

  • Ο Ερμής φθάνει σε ανώτερη σύνοδο τα μεσάνυχτα. Αυτό σημαίνει ότι ο πιο εσωτερικός πλανήτης βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά του ήλιου όπως φαίνεται από τη Γη, άρα είναι κρυμμένος στη λάμψη του. Θα επιστρέψει χαμηλά στον βραδινό ουρανό στο τέλος Σεπτεμβρίου.
Κυριακή, 25 Αυγούστου 
  • Όταν νυχτώσει, ο Κρόνος βρίσκεται περίπου 15° πάνω από τον δυτικό-νοτιοδυτικό ορίζοντα. Με μέγεθος 0,7 είναι στην ανατολική Παρθένο. Με τηλεσκόπιο, η εικόνα του δίσκου του (16" σε διάμετρο) και των δακτυλίων του (37" σε μήκος) είναι εκπληκτική.
  • Απόψε ο ουρανός θα είναι σκοτεινός, αλλά μόνο για σύντομο χρονικό διάστημα. Αυτό σας επιτρέπει να έχετε μια όμορφη άποψη του γαλαξία μέχρις  ότου εμφανιστεί το φεγγάρι, στις 22:35, περίπου δύο ώρες μετά το ηλιοβασίλεμα και φωτίσει ολόκληρο τον ουρανό.


  • Θέλετε να γίνετε καλύτερος ερασιτέχνης αστρονόμος; Μάθετε τη θέση των αστερισμών με βάση τα πιο λαμπρά αστέρια τους και τους σχηματισμούς τους. Αυτό είναι το κλειδί για να εντοπίσετε και τα διάφορα αντικείμενα από το βαθύ ουρανό με κιάλια ή με τηλεσκόπιο. Ένας πολύ χρήσιμος οδηγός για εύκολο εντοπισμό των αστερισμών σε όλο τον ουρανό είναι το βιβλίο The Monthly Sky Guide (εκδόσειςΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης).
  • Μπορεί ένα αυτοματοποιημένο τηλεσκόπιο να αντικαταστήσει τους αστροχάρτες; Όπως ο Terence Dickinson και ο Alan Dyer λένε στο Backyard Astronomer's Guide:  "Δεν μπορεί κανείς να εκτιμήσει πλήρως το σύμπαν, αν δεν αναπτύξει την ικανότητα να βρίσκει πράγματα στον ουρανό και αν δεν κατανοεί τις ουράνιες κινήσεις. Αυτή η γνώση κατακτάται μόνο όταν κάποιος αφιερώνει χρόνο κάτω από τα αστέρια με φιλομάθεια και με έναν αστροχάρτη στα χέρια." Χωρίς αυτά, "Ο ουρανός ποτέ δεν γίνεται ένα φιλικό μέρος."




Βουνά και πεδιάδες λάβας, ακτίνες και ένα ίχνος χρώματος  σας προσκαλούν στο να εξερευνήσετε την λαμπρή πανσέληνο. Η φωτογραφία είναι του Αντώνη Αγιομαμίτη.


  • Θέλετε να μυηθείτε στο χώρο της αστροφωτογραφίας; Συμβουλευθείτε το βιβλίοΑστροφωτογραφία (εκδόσεις ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης) και αποκτήστε τις κατάλληλες γνώσεις για να φωτογραφίσετε το ηλιακό μας σύστημα και πέρα από αυτό).


ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ


  • Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο:www.spaceweather.com.
  • Ο Ερμής είναι κρυμμένος στη λάμψη του ήλιου.
  • Ο Άρης και ο Δίας λάμπουν στα ανατολικά πριν και κατά τη διάρκεια του λυκαυγούς. Ο Δίας είναι πιο ψηλά και με μέγεθος -2 είναι πιο λαμπρός. Ο Άρης (μέγεθος +1,6) είναι κάτω και στα αριστερά του Δία. Και οι δύο πλανήτες είναι στους Διδύμους. Ο Πολυδεύκης και ο Κάστωρ τρεμοσβήνουν πάνω και στα αριστερά του Άρη. Χρησιμοποιήστε κιάλια για να εντοπίσετε τον κόκκινο πλανήτη.  
  • Η Αφροδίτη (μέγεθος -4,0) βρίσκεται χαμηλά στα δυτικά στο βραδινό λυκόφως. Με τηλεσκόπιο είναι ακόμα μικρή (14 δευτερόλεπτα του τόξου και φωτισμένη στο 78%). Για το υπόλοιπο του έτους, μεγαλώνει σε φαινόμενο μέγεθος  αλλά μικραίνει στη φάση της μέχρις ότου να γίνει ένας μακρύς, πολύ λεπτός μηνίσκος.
  • Ο Κρόνος (μέγεθος +0,7, ανάμεσα στην Παρθένο και τον Ζυγό) λάμπει στο νοτιοδυτικό ουρανό όταν θα έχει βραδιάσει. Βρίσκεται 12° πάνω αριστερά του Στάχυ. Πάνω και στα δεξιά τους είναι ο λαμπρότερος Αρκτούρος. 
  • Ο Ουρανός (μέγεθος 5.8, στους Ιχθείς) και ο Ποσειδώνας (μέγεθος 7,8, στον Υδροχόο) είναι ψηλά στα νοτιοανατολικά μετά τα μεσάνυχτα. Χρησιμοποιήστε τους χάρτες για τον εντοπισμό των δύο πλανητών εδώ: http://media.skyandtelescope.com/documents/Uranus-Neptune-2013.pdf